De kleuren

De oude Duitse kleur benamingen binnen de herder standaard zijn sinds ontstaan van het ras niet veranderd. Genetisch gezien zijn de oude benamingen niet meer voldoende om alle huidige variaties correct te benoemen en vaak onduidelijk. Wij gebruiken daarom de internationale terminologie, die over de hele wereld binnen i.v.m. de Oud Duitse herder bekend is.

Dominant Fawn (True Sable): Het dominante allel Aproduceert een zandachtige kleur (fawn) en komt niet vaak bij de Duitse herder voor,  maar bijvoorbeeld bij de Mechelse herder.

Agouti (Wolfgrey/Sable): Het allel aw produceert een kleur die bekend is als agouti of wolf sable. Bij  de Duitse Herder heet dit patroon eigenlijk ten onrechte ‘sable’, daadwerkelijk zijn ze agouti. Bij agouti zijn de haren gestreept, met zwarte en rode (gele of zilvere) pigmenten. Dit zorgt voor een uitstekende schutkleur, wat de reden is dat veel wilde dieren, waaronder wolven, agouti zijn.  Deze kleur komt vaak voor bij Duitse Herders zo ook de Alaskan Malamute. Binnen deze categorie kunnen de tinten erg verschillen en een heel leven continu blijven veranderen. Honden met een duidelijke eumelanin verdeling worden vaak melanistic sable/dark sable genoemd en de lichte variant faded sable/light sable.

Tanpoint: Bij de derde mogelijkheid at worden de zwarte en rode pigmenten duidelijk verdeeld over het lichaam. Bij de typische black and tan zitten de rode pigmenten alleen op de wenkbrauwen, snuit en hals, borst, poten en onder de staart. De rest van de vacht bestaat uit zwarte (blauwe, bruine of isabella) pigmenten. Deze combinatie zorgt voor de karakteristieke ‘points’ welke onder andere afhankelijk zijn van de verdeling zijn ook creeping tan of saddle tan bekend. Tanpoints kunnen variëren van dieprood tot nagenoeg wit. Ook hier bestaat een indeling van melanistic tan totfaded tan.

Recessive Black: Het allel a wordt ook het recessive black allel genoemd en resulteert in een effen zwarte (met verdunning – bruine/blauwe/lilac) of een tweekleurige hond (Bi-Color). Een recessief zwarte hond aa is niet te onderscheiden van een dominant zwarte hond K of Kb, maar recessief zwart is heel zeldzaam en komt alleen bij sommige rassen voor, bijvoorbeeld de Duitse herder.

Van de allelen op het A-locus is Ay het meest dominante (zie volgorde):

Ay  Fawn ⇒ aw – Agouti/Sable ⇒ at – Tan ⇒ a – Recessive black

Silver Sable

Sable

Melanistic Sable

Tanpoint

Saddle Tan

Melanistic Tan

Bicolour

Melanistic Bicolour

Recessive Black

Mogelijke combinaties:

aʸaʸ – Homozygous Fawn

aʸaʷ – Heterozygote Fawn/Grey

aʷaʷ – Homozygous Sable/Grey

aʷaᵗ – Heterozygote Sable/Grey

aʷa – Heterozygous Sable/Grey

aᵗaᵗ – Homozygous Tanpoint

aᵗa – Heterozygous Tanpoint

a a – Recessive Black

Black: Een geheel zwarte hond is per definitie recessive black a/a of dominant black Kb. Hiernaast B/B, D/D (geen verdunning) en E/E (geen dominant yellow). De K-locus is bekend als het dominante zwart gen. Het dominant black allel Kb, zorgt ervoor dat het agouti gen niet tot uiting komt. Een hond met ten minste één kopie van het KB allel heeft een basiskleur die bepaald wordt door het B-, D- en E-locus.

Brown: (Lever/Chocolade) Alleen wanneer de hond twee kopieën heeft van het recessieve b-allel (homozygoot bb) zal het zwarte pigment worden verdund tot bruin/chocolade/lever. Door homozygoot b/b in combinatie met d/d ontstaat Isabella/Lilac.

Blue: Dit gen is ook bekend als het D-Locus en verdund alle kleuren. Naast de kleur van het haar wordt ook de kleur van de neus verdund en de kleur van de ogen wordt lichter naar amber. De vachkleur Alleen wanneer de hond twee exemplaren heeft van het recessieve allel d (homozygoot dd) wordt de vachtkleur verdund. De verdunning van zwart resulteert in grijs, ook wel blauw genoemd. De vacht varieert van zilver tot bijna zwart, maar ze hebben allemaal een blauwe neus.

Red/White: Het allel E resulteert in een zwarte vachtkleur en het allel e in een rode vachtkleur. Homozygoot e/e varieert van rood, geel of tot helemaal wit.

Dominant Black – White – Blue – Liver – Lilac

Mogelijke combinaties:

a/a – Recessive black

Kb/– Dominant black

b/b – Chocolate/Liver

d/d – Blue

b/b + d/d – Isabella/Lilac

e/e – White

CDA – Colour Dilution Alopecia

Lange tijd bestond het vermoeden dat alopecia door de verdunning van zwart pigment ontstaat. Daarom is binnen bepaalde rassen nog steeds de fok van blauw niet toegestaan. Inmiddels blijkt uit genetische onderzoeken, dat de oude theorie niet klopt en alopecia niet door het verdunningsgen d ontstaat maar door een modifier welke in combinatie met het d allel de defect toont. Het gaat over een folliculaire dysplasie (een misvorming en breuk van het haar) en het gevolg daarvan zijn huid irritaties en verzwakte groei van nieuw haar. Het allel dl  benoemd het defecte allel en d het gezonde. Bij de Chihuahua of de Doberman is de percentage van alopecia gevallen zeer hoog. Tot nu toe zijn ons geen gevallen van alopecia bij blauwe herders bekend. Volgens onderzoeken lijkt dl dominant of incompleet dominant te vererven. Als dat het geval is, kan Colour Dilution Alopecia (CDA) best makkelijk eruit gefokt worden.

Helaas is er veel miscommunicatie ontstaan over alopecia bij blauwe honden, veel mensen maken via socialmedia hierover onnodig paniek. Uit onderzoeken blijkt dat CDA ( haaruitval of kale plekken die puur door de blauwe vachtkleur ontstaat) ras gebonden is. Dat wil zeggen dat bepaalde rassen waar de blauwe kleur in voorkomt een hogere kans hebben op CDA de herdershond valt hier NIET onder. De reden hiervoor is de verspreiding van het foutieve gen.
Rassen waarbij het vaak voorkomt zijn bijvoorbeeld de Silver Labrador, Dobermann, Poedel en de Berner Sennen. CDA bij de Duitse herder maar ook bij de andere herdershonden is bijna niet te vinden. De bekende gevallen zijn vooral niet voldoende onderzocht of gespecificeerd. Dit omdat er bijna geen specialisten te vinden zijn en er wordt bij het onderzoeken van honden met een blauwe vacht en huidaandoeningen al heel snel de stempel CDA erop geplakt. Dat omdat ze het vaak niet beter weten of niet het aanbod aan onderzoeken kunnen bieden om een correcte diagnose te kunnen stellen. Daardoor zijn zeer waarschijnlijk die paar recent bekende CDA gevallen bij de Duitse herder ook een foute diagnose.
Er zijn een tiental verschillende types van alopecia bekend met verschillende oorzaken, al deze types hebben uitgebreide onderzoeken nodig voor een correcte bepaling ( het is dan ook vaak niet te achter halen om welke type het gaat). Veel mensen nemen de moeite niet om te testen en gaan dan vaak ook uit van de ‘aanname’ van de dierenartsen en eigenaren, dat het een CDA geval is, logisch….. het is een hond met blauwe vacht, kan dan toch ook niet anders. Toch? Daarna belandt vaak het hele verhaal op internet en gaat het overal rond. Wij raden iedereen aan die een blauwe hond wil gaan aanschaffen zich goed vooraf te laten informeren door de fokker over de betreffende foklijn, niet omdat alle blauwe honden zo ziek zijn zoals de mensen dat roepen, maar omdat fokkers van blauwe honden de kennis in huis moeten hebben om aandoeningen te kunnen voorkomen.
We hebben hieronder een kleine lijst gemaakt van de meest gestelde vragen, om meer duidelijkheid over blauwe Duitse herders te verkrijgen.

De blauwe Duitse herder is toch een kruising ? Of niet?

Nee. Volgens de originele Duitse ras standaard valt blauw niet onder een standaard kleur en is daarom niet erkend door de SV of de FCI. Daarom hebben de mensen ook al snel het vermoeden dat het een kruising betreft. Blauwe, maar ook de bruine (lever) Duitse herders zijn in de stamboeken terug te traceren tot het jaartal 1890, dus uiteindelijk zover terug tot het ontstaan van het ras. Net zoals andere honden met van de ras standaard afwijkende kleuren werden niet graag gezien en daarom uit het nest en de foklijsten verwijdert (op verschillende manieren). Doormiddel van doelgerichte fok is het aantal van blauwe herders bijna verdwenen, omdat het wel een recessief gen is kan het wel toevallig weer in een foklijn komen opdagen. In de huidige tijd krijgen de verschillende kleuren bij veel mensen positieve aandacht en ook al zijn ze best zeldzaam, zo worden de afwijkende kleuren ook bij veel verenigingen weer geaccepteerd en door fokkers doelgericht gefokt. Echter zijn de standaard afwijkende kleuren geen kruisingen, maar ontstaan ze willekeurig door de juiste mutaties en recessieve gen combinaties.

Heeft de blauwe Duitse herder vaker aandoeningen of beperkingen vergeleken met de standaard-kleur Duitse herder?

Volgens onderzoeken en wereldwijde ervaringen niet. Duitse herders maar ook de Mechelse herders met blauwe (of bruine/isabella vacht) hebben qua functionaliteit, gezondheid en prestatie geen nadelen vergeleken met de gewone kleurtjes. Sterker nog, uit onze ervaring en de ervaring van fokkers wereldwijd hebben de blauwe Duitse herders vaak een heel fijn karakter en tonen een rustig en vriendelijk gedrag.

Bij blauwe herders raden wij wel aan om voor de aanschaf van een pup goed te informeren over de fokker en de foklijnen. Omdat er helaas fokkers zijn die de kleur marketingtechnisch misbruiken, waardoor er veel met verwante honden gekruist wordt met het gevolg dat er bepaalde aandoeningen vaker dan normaal kunnen optreden. Daardoor zijn bijvoorbeeld veel blauwe Duitse herders DM drager.  Door dit gebeuren testen wij alle pups uit onze blauwe lijnen standaard op DM en geven geen DM dragers aan fokkers mee. Om deze redenen houden wij ook een strikte documentatie bij. We hebben veel achtergrond informatie van de bekende foklijnen en zitten qua research en genetica altijd op de hoogte over alopecia en andere aandoeningen die eventueel voor kunnen komen (meer hierover in onze cursussen). Dit zijn echter aandoeningen die ook in hetzelfde aantal bij de standaard kleuren te vinden zijn, maar voor de zekerheid houden we alles in de gaten wat mogelijk is, om ze gezond mogelijk te kunnen fokken.

Wat is CDA (Colour Dilution Alopecia) eigenlijk?

CDA is een huidaandoening, veroorzaakt door een afwijkende verwerking en opslag van melanine (zwart) pigment. Hierdoor worden zeer grote pigmentklontjes met melanine opgeslagen in de bovenste huidlaag en in de haarfollikels, waardoor de haarfollikel vernietiging wordt. Deze afwijkende melanineophopingen tasten de normale vorming van de haar aan, waardoor het haar uitvalt of afbreekt, wat leidt tot kaalheid. De eerste verschijnselen hiervan ontstaan meestal met een leeftijd van 6-12 maanden. De aangedane honden hebben geen jeuk. Het komt vaak voor dat er een secundaire bacteriële infectie van de huid plaatsvindt. Ook al wordt bericht, dat geen behandeling mogelijk is, zijn er inmiddels wel dierenartsen die succesvolle methodes kunnen bieden, naast een goede verzorging van de vacht door de eigenaar (meer informatie hierover in onze cursussen en de VIP area)

Waarop moet ik letten, als ik een blauwe Duitse herder wil aanschaffen?

Om erfelijke aandoeningen te kunnen voorkomen is het noodzakelijk, dat de fokker weet hoe deze ontstaan, hoe ze vererven en hoe je ze kunt voorkomen. Daarom is minimaal de basis kennis in genetica nodig. Heb je geen vertrouwen in de kennis van de fokker of vind je de informatie niet voldoende, wees dan voorzichtig.
Omdat niet alle erfelijke aandoeningen getest kunnen worden of alleen in een beperkt maat, is een nauwkeurige documentatie noodzakelijk en eerlijkheid tussen fokkers onderling. Vraag de fokker dus om inzicht van de stambomen van de ouderdieren en de informatie die hij heeft over de gezondheid van de voorouders. Hoe meer informatie hoe beter. Omdat het aantal DM dragers hoog is binnen de blauwe lijnen, raden wij dringend aan dat als je van plan bent zelf te gaan fokken de pup voor aankoop te laten testen. Zijn beide ouders getest (eis hier wel altijd de uitslagen van de test) en beide ouders zijn vrij, dan hoef je geen zorgen te maken. Is één van de ouders echter drager, dan is het geen probleem, zolang je niet zelf gaat fokken. In een optimaal geval zijn de ouders, zo ook de pups getest, voordat je een pup uit het nest kiest. Doet de fokker hier moeilijk over, wees dan voorzichtig. Je kunt er anders ook ervoor kiezen om de test op eigen kosten bij de pup te laten doen, voordat je een keuze hebt gemaakt.

Zijn jullie blauwe Duitse herders dan niet Blue Bay Shepherds or Timber Shepherds? Dan zijn het toch wolf kruisingen omdat die toch gele ogen hebben?

Onze honden, niet alleen de blauwe kleurslag zijn allemaal DNA getest, waaronder ook de wolf DNA getest wordt. Wij geven de uitslagen in het profiel van elke hond op de website aan. Onze blauwe meid ‘Halo’ heeft 0.0% wolf DNA ook al toont zij een wolfachtig uiterlijk. Wij fokken bewust geen wolf content in onze herders om het typische karakter van de hond niet te beïnvloeden door wolftypisch gedrag. Daarom zullen onze honden in de voor de Duitse herder normale percentage van onder 1% liggen. Valt de uitslag toch ooit een keer hoger uit, dan kan je het altijd openbaar terugvinden in het profiel van de hond.

Onze herders hebben niets te maken met de Blue Bay Shepherd of de Nordic Shepherd. De reden, dat bijvoorbeeld onze blauwe teef Halo op een Blue Bay Shepherd lijkt, is omdat de Duitse herders die de basis leggen voor de Blue Bay Shepherd gelegd hebben uit Frankrijk komen en dan pas gekruist zijn. Halo heeft dus dezelfde voorouders als de Blue Bay Shepherd, alleen is zij zuiver gefokt en bevat daarom geen wolf content. Gele ogen zijn inderdaad typisch voor de wolf, maar gele ogen zijn ook bij de herder bekend. Volgens recente onderzoeken zijn het 2 verschillende genen, waarbij het wolf gen los staat van het honden gen. Beide kunnen daarom los van elkaar gele ogen kunnen hebben, bij de hond hebben bruine ogen echter de voorkeur, puur omdat het vriendelijker oogt. De gele oogkleur bij wolfhonden komt over het algemeen wel van de wolf af.

Bij blauwe honden spreken wij alleen niet over gele ogen maar barnsteen ogen. Ook al lijken beide op elkaar, genetisch gezien is het wel een groot verschil. De d-locus verdund naast de vachtkleur ook de oogkleur, waardoor de ogen lichter worden en door de grijs tint vaak geel lijken. Als je goed kijkt kun je het verschil tussen barnsteen ogen bij verdunde kleuren en de lichtgele ogen van de wolf duidelijk zien.